Μαρία Σπηλιωτοπούλου: Εκπαίδευση με όραμα, επιχειρηματικότητα με ψυχή

Από ένα σχολείο που έγινε κομμάτι της ζωής της από παιδί, μέχρι τη δημιουργία ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού οικοσυστήματος, η διαδρομή της Μαρίας Σπηλιωτοπούλου είναι μια ιστορία εξέλιξης, δημιουργικότητας και τόλμης. Μιλά για την εκπαίδευση, την επιχειρηματικότητα, τις προκλήσεις της προσωπικής ισορροπίας, αλλά και για τη σημασία του να δημιουργείς κάτι που πραγματικά σε εκφράζει.

Ποια ήταν η προσωπική σου διαδρομή που σε οδήγησε από την παιδαγωγική στην επιχειρηματικότητα; Υπήρξε κάποια στιγμή που κατάλαβες ότι θέλεις να δημιουργήσεις κάτι δικό σου;

Η δική μου διαδρομή προς την παιδαγωγική ξεκίνησε, στην πραγματικότητα, πολύ πριν από τις σπουδές μου. Το σχολείο υπάρχει από το 1978, δημιουργήθηκε από τους γονείς μου, οπότε εγώ ουσιαστικά μεγάλωσα μέσα σε αυτό. Από πολύ μικρή θυμάμαι τον εαυτό μου ανάμεσα σε παιδιά, τάξεις, εκπαιδευτικούς και γονείς. Ήταν ένα περιβάλλον που αποτελούσε φυσικό κομμάτι της ζωής μου.

Οι γονείς μου, όμως, δεν με πίεσαν ποτέ να ακολουθήσω αυτή τη διαδρομή ή να αναλάβω κάποια στιγμή το σχολείο. Μου έδωσαν απόλυτη ελευθερία να επιλέξω τι θέλω να κάνω. Και τελικά, ίσως ακριβώς επειδή δεν υπήρξε ποτέ αυτή η πίεση, η επιλογή της παιδαγωγικής ήρθε πολύ φυσικά. Σπούδασα Παιδαγωγικά και όσο περισσότερο γνώριζα την εκπαίδευση ως επαγγελματίας πλέον και όχι απλώς ως το παιδί που μεγάλωσε μέσα σε ένα σχολείο, τόσο περισσότερο με κέρδιζε.

Κάπου εκεί άρχισε να αλλάζει και ο τρόπος που έβλεπα τον εαυτό μου μέσα σε αυτόν τον χώρο. Δεν ήθελα απλώς να είμαι παιδαγωγός. Ήθελα να εξελίσσομαι, να αναζητώ διαφορετικές προσεγγίσεις, να δοκιμάζω νέες ιδέες και κυρίως να έχω τη δυνατότητα να τις κάνω πραγματικότητα.

Δεν υπήρξε, λοιπόν, μία συγκεκριμένη στιγμή που είπα «τώρα θέλω να γίνω επιχειρηματίας». Υπήρξε όμως μια πολύ ξεκάθαρη στιγμή που κατάλαβα ότι θέλω να δημιουργήσω κάτι δικό μου. Κάτι που να έχει τη δική μου φιλοσοφία, τη δική μου αισθητική και τον δικό μου τρόπο σκέψης γύρω από την εκπαίδευση.

Και κάπως έτσι ήρθε η επιχειρηματικότητα. Όχι ως απομάκρυνση από την παιδαγωγική, αλλά ως η φυσική της εξέλιξη για μένα. Η παιδαγωγική ήταν η αφετηρία και η επιχειρηματικότητα έγινε ο τρόπος να μπορώ να δημιουργώ όλα όσα κάποτε υπήρχαν μόνο ως ιδέες στο μυαλό μου.

Πίσω από τις τρεις εταιρείες και όλο αυτό το εκπαιδευτικό οικοσύστημα, ποια είναι η Μαρία στην καθημερινότητά της; Τι σε γεμίζει, τι σε δυσκολεύει και τι σε κρατάει δημιουργική;

Πίσω από τις τρεις εταιρείες υπάρχει μια Μαρία πολύ πιο απλή απ’ όσο ίσως φαντάζεται κάποιος. Δεν ξυπνάω κάθε πρωί νιώθοντας CEO τριών εταιρειών! Ξυπνάω ως ένας άνθρωπος που έχει μια γεμάτη καθημερινότητα, φίλους, ανθρώπους που αγαπά, θέλει να ταξιδεύει, να βγαίνει, να ψωνίζει, να γελάει και να βρίσκει χρόνο για όλα εκείνα που δεν έχουν καμία σχέση με τη δουλειά.

Αυτό που με γεμίζει περισσότερο, όμως, είναι η δημιουργία. Έχω ένα μικρό «πρόβλημα»: δεν μπορώ να δω κάτι και να μη σκεφτώ πώς θα μπορούσε να γίνει καλύτερο. Ένα σχολείο, μια υπηρεσία, ένας χώρος, μια εμπειρία. Και η μεγαλύτερη ικανοποίηση έρχεται όταν μια ιδέα που κάποτε ήταν απλώς μια σημείωση στο κινητό μου αποκτά ζωή και βλέπω ότι πραγματικά επηρεάζει ένα παιδί, έναν γονιό ή έναν εκπαιδευτικό.

Αυτό που με δυσκολεύει είναι ακριβώς η άλλη πλευρά αυτού του χαρακτήρα. Το μυαλό μου σπάνια σταματά. Θέλω να κάνω πολλά, να είμαι παντού, να προχωράω γρήγορα. Και το μεγαλύτερο μάθημα για μένα τα τελευταία χρόνια είναι ότι δεν χρειάζεται κάθε καλή ιδέα να γίνει project μέχρι την επόμενη Δευτέρα! Ακόμη το μαθαίνω αυτό.

Αυτό που με κρατά δημιουργική είναι ότι δεν ζω μόνο μέσα στον κόσμο της εκπαίδευσης. Ταξιδεύω, παρατηρώ, βλέπω επιχειρήσεις, χώρους, brands, τεχνολογία, γνωρίζω ανθρώπους. Μπορεί να μπω σε ένα ξενοδοχείο ή σε ένα κατάστημα και να φύγω με μια ιδέα για το σχολείο. Πιστεύω πολύ ότι η έμπνευση έρχεται όταν σταματάς να κοιτάς μόνο τον δικό σου κλάδο.

Οπότε, αν με ρωτήσεις ποια είναι η Μαρία πίσω από τις εταιρείες, θα σου πω ότι είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί να χωρέσει μέσα στην ίδια μέρα τη δουλειά που αγαπά και τη ζωή που δεν θέλει να χάσει εξαιτίας της. Γιατί για μένα επιτυχία δεν είναι να χτίσεις μια μεγάλη επιχείρηση και στο τέλος να μην έχεις χρόνο να ζήσεις τη ζωή που έχτισες γύρω της.

Ως γυναίκα επιχειρηματίας στον χώρο της εκπαίδευσης, ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που χρειάστηκε να ξεπεράσεις και τι έμαθες μέσα από αυτήν;

Η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα, τελικά, δεν ήταν ότι είμαι γυναίκα επιχειρηματίας. Ήταν να καταλάβω ότι δεν χρειάζεται να τα κάνω όλα μόνη μου για να αποδείξω ότι μπορώ να τα κάνω.

Για αρκετό καιρό ήμουν ο άνθρωπος που ήθελε να ξέρει τα πάντα, να περνούν όλα από εμένα, να είμαι σε όλα παρούσα. Και το έκανα με την καλύτερη πρόθεση, γιατί όταν κάτι είναι δικό σου, το αγαπάς τόσο πολύ που δυσκολεύεσαι να αφήσεις έστω και ένα μικρό κομμάτι του από τα χέρια σου.

Μόνο που κάποια στιγμή συνειδητοποιείς κάτι λίγο σκληρό: αν μια επιχείρηση δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς εσένα, τότε δεν έχεις χτίσει επιχείρηση. Έχεις χτίσει μια πολύ απαιτητική δουλειά για τον εαυτό σου. Αυτό για μένα ήταν μεγάλο μάθημα.

Έπρεπε να μάθω να εμπιστεύομαι ανθρώπους, να αναθέτω, να μη θέλω να ελέγχω τα πάντα και, το δυσκολότερο απ’ όλα, να αποδέχομαι ότι κάποιος μπορεί να κάνει κάτι διαφορετικά από τον τρόπο που θα το έκανα εγώ και να το κάνει εξαιρετικά.

Και ως γυναίκα υπάρχει, νομίζω, ακόμη μια πίεση. Να είσαι δυναμική αλλά όχι «πολύ», φιλόδοξη αλλά να μη φαίνεται ότι θυσιάζεις την προσωπική σου ζωή, επιτυχημένη αλλά να δείχνεις ότι τα προλαβαίνεις όλα. Ε, λοιπόν, δεν τα προλαβαίνουμε όλα! (γέλια) Και νομίζω ότι όσο πιο γρήγορα το αποδεχτείς, τόσο πιο ελεύθερη γίνεσαι.

Σήμερα έχω καταλάβει ότι δύναμη δεν είναι να λες «δεν χρειάζομαι κανέναν». Το ακριβώς αντίθετο. Δύναμη είναι να ξέρεις ποιους ανθρώπους χρειάζεσαι δίπλα σου και να τους αφήνεις χώρο να γίνουν καλύτεροι ακόμη κι από εσένα.

Αυτό ίσως είναι και το μεγαλύτερο μάθημα που μου έχει δώσει μέχρι σήμερα η επιχειρηματικότητα: δεν χρειάζεται να είσαι η γυναίκα που τα κάνει όλα. Χρειάζεται να είσαι η γυναίκα που ξέρει τι αξίζει πραγματικά να κάνει η ίδια.

Πώς ισορροπείς ανάμεσα στον ρόλο της παιδαγωγού, της CEO και της γυναίκας με προσωπικές ανάγκες και όνειρα; Έχεις χρειαστεί ποτέ να “πληρώσεις” προσωπικό τίμημα για την επαγγελματική σου πορεία;

Θα ήθελα πολύ να σου πω ότι έχω βρει τη μαγική ισορροπία ανάμεσα σε όλους αυτούς τους ρόλους, αλλά δεν την έχω βρει! Και, για να είμαι ειλικρινής, δεν ξέρω αν υπάρχει κιόλας.

Υπάρχουν περίοδοι που κερδίζει η CEO, άλλες που χρειάζεται να είμαι περισσότερο παιδαγωγός και υπάρχουν και στιγμές που πρέπει συνειδητά να θυμίσω στον εαυτό μου ότι πριν από όλους αυτούς τους ρόλους υπάρχει απλώς η Μαρία.

Και ναι, έχω πληρώσει προσωπικό τίμημα. Έχω χάσει στιγμές επειδή δούλευα, έχω ακυρώσει εξόδους, έχω πάρει το laptop μαζί μου σε διακοπές και έχω υπάρξει σε ένα τραπέζι με ανθρώπους που αγαπώ ενώ το μυαλό μου ήταν κάπου αλλού, σε ένα πρόβλημα που έπρεπε να λυθεί την επόμενη μέρα. Νομίζω ότι όποιος έχει δημιουργήσει κάτι δικό του ξέρει πολύ καλά αυτή την αίσθηση: φεύγεις από τη δουλειά, αλλά η δουλειά δεν φεύγει πάντα από εσένα.

Το μεγαλύτερο μάθημα για μένα ήταν να καταλάβω ότι αυτό δεν μπορεί να είναι μόνιμος τρόπος ζωής. Γιατί ποιο είναι τελικά το νόημα να δημιουργείς τη ζωή που ονειρεύεσαι, αν δεν έχεις χρόνο να τη ζήσεις;

Σήμερα προσπαθώ πολύ περισσότερο να προστατεύω τον προσωπικό μου χρόνο. Θέλω να ταξιδεύω, να βλέπω τους φίλους μου, να βγαίνω, να γελάω, να κάνω πράγματα που δεν έχουν κανέναν επαγγελματικό στόχο. Και έχω καταλάβει ότι αυτές οι στιγμές δεν με απομακρύνουν από τη δουλειά μου. Με κάνουν καλύτερη όταν επιστρέφω σε αυτή.

Δεν θέλω η επαγγελματική μου επιτυχία να είναι η μοναδική ιστορία που έχω να διηγηθώ για τη ζωή μου. Έχω πολλά όνειρα για τις εταιρείες μου, αλλά έχω και όνειρα που γράφουν απλώς “Μαρία” επάνω τους. Και πλέον θέλω χώρο και για τα δύο.

Αν μπορούσες να γυρίσεις πίσω στην αρχή της επιχειρηματικής σου διαδρομής, τι θα έλεγες στη νεότερη Μαρία που έκανε τα πρώτα της βήματα; Και τι όνειρο θέλεις ακόμη να πραγματοποιήσεις;

Αν είχα απέναντί μου τη νεότερη Μαρία, νομίζω θα την κοιτούσα και θα της έλεγα πρώτα απ’ όλα: «Χαλάρωσε λίγο! Δεν χρειάζεται να τα έχεις καταλάβει όλα από τώρα.» 

Θυμάμαι πόσο πολύ ήθελα να τα κάνω όλα σωστά. Να μην κάνω λάθος επιλογές, να μην απογοητεύσω κανέναν, να προλάβω τα πάντα και κυρίως να αποδείξω ότι μπορώ. Σήμερα θα της έλεγα κάτι που τότε μάλλον δεν θα πίστευε: θα κάνεις λάθη. Θα εμπιστευτείς λάθος ανθρώπους, θα πεις «ναι» εκεί που έπρεπε να πεις «όχι», θα υπάρξουν βράδια που θα αναρωτηθείς «τι πάω και κάνω;». Και τελικά… θα είσαι μια χαρά.

Γιατί έμαθα ότι η επιχειρηματικότητα δεν είναι να παίρνεις πάντα τις σωστές αποφάσεις. Είναι να μη σε διαλύουν οι λάθος.

Θα της έλεγα επίσης να απολαύσει λίγο περισσότερο τη διαδρομή. Έχω ένα κακό συνήθειο: μόλις πετύχω έναν στόχο, αντί να τον χαρώ, σκέφτομαι αμέσως τον επόμενο. Και κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι πράγματα που σήμερα θεωρώ «κανονική καθημερινότητα», κάποτε ήταν γραμμένα στη λίστα με τα όνειρά μου. Αυτό προσπαθώ πλέον να μην το ξεχνάω.

Και φυσικά, έχω ακόμη πολλά όνειρα. Το μεγαλύτερο αυτή τη στιγμή είναι να δω αυτό που έχουμε δημιουργήσει να ταξιδεύει έξω από την Ελλάδα. Να δημιουργήσουμε διεθνείς συνεργασίες, να ανταλλάξουμε ιδέες με ανθρώπους από διαφορετικές χώρες και κάποια στιγμή να δω ένα δικό μας εκπαιδευτικό project να έχει ζωή κάπου πολύ μακριά από το σημείο όπου ξεκίνησε.

Δεν ξέρω ακόμη ακριβώς πώς θα μοιάζει αυτό. Και, περίεργο για μένα, είμαι ΟΚ με αυτό!

Ξέρω μόνο ότι θέλω να συνεχίσω να δημιουργώ, να εξελίσσομαι και να κάνω πράγματα που σήμερα ίσως μου φαίνονται λίγο μεγαλύτερα από εμένα.

Γιατί αν μπορούσα να πω ένα πράγμα στη νεότερη Μαρία, θα ήταν αυτό: κάποια από τα πράγματα που σήμερα φοβάσαι να ονειρευτείς, μια μέρα θα είναι απλώς… η Τρίτη σου.

Η ιστορία της Μαρίας δεν είναι μόνο μια ιστορία επαγγελματικής επιτυχίας. Είναι μια υπενθύμιση ότι η δημιουργία έχει αξία όταν αφήνει χώρο και για τη ζωή, τα όνειρα και τους ανθρώπους που αγαπάμε. Με το βλέμμα στραμμένο στο επόμενο βήμα και την Ελλάδα ως αφετηρία, η ίδια συνεχίζει να ονειρεύεται, να δημιουργεί και να εξελίσσεται, έχοντας πλέον μάθει πως δεν χρειάζεται να τα έχεις όλα απαντημένα για να προχωρήσεις.