Λίλα Καραποστόλη: Η γυναίκα πίσω από τη μαγειρική εκπαίδευση και την στρατηγική επιχειρήσεων

Από τη δημοσιογραφία, την εστίαση και τη γαστρονομία μέχρι την επιχειρηματικότητα και τη στρατηγική επικοινωνία, η Λίλα δεν ακολούθησε ποτέ την πεπατημένη. Το κοινό στοιχείο σε κάθε της βήμα ήταν η περιέργεια, η αμφισβήτηση και μια σταθερή ερώτηση: «Γιατί;»

Σήμερα, όλες αυτές οι εμπειρίες συναντιούνται στη δουλειά της, όπου βοηθά επιχειρήσεις να βλέπουν διαφορετικά τις δυνατότητές τους και να τις μετατρέπουν σε προϊόν, εμπειρία και στρατηγική.

1. Από τη δημοσιογραφία και τη γαστρονομική έρευνα μέχρι την επιχειρηματικότητα, την εκπαίδευση και σήμερα τη στρατηγική επικοινωνία, η διαδρομή σας έχει πολλές διαφορετικές στάσεις. Ποια ήταν η Λίλα σε κάθε μία από αυτές τις φάσεις και τι ήταν αυτό που δεν άλλαξε ποτέ μέσα σας;

Νομίζω ότι σε όλη μου τη διαδρομή έκανα ουσιαστικά το ίδιο πράγμα… αμφισβητούσα, απέφευγα τα στερεότυπα, δεν ήθελα το κατεστημένο,  αυτό που θεωρούνταν δεδομένο. Ήμουν ανέκαθεν πολύ ανήσυχο, επικοινωνιακό και δημιουργικό πνεύμα, με μεγάλη περιέργεια, ανάγκη για διαρκή γνώση, πολύ ενέργεια και διάσπαση προσοχής. Το τελευταίο, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, με βοήθησε επαγγελματικά. Το μυαλό μου πηγαίνει εύκολα σε πολλά διαφορετικά σημεία, συνδέει πληροφορίες που αρχικά μοιάζουν άσχετες και βλέπει δυνατότητες εκεί όπου κάποιος άλλος μπορεί να βλέπει απλώς ένα πρόβλημα. Η στρατηγική προέκυψε σχεδόν ως αντίβαρο, έγινε ο τρόπος μου να βάζω δομή σε αυτή την πολυπλοκότητα.

Η δημοσιογραφία μού έμαθε να ερευνώ και κυρίως να ρωτάω «γιατί;». Η γαστρονομική έρευνα με έβαλε βαθιά στον κόσμο της εστίασης, όχι μόνο στο φαγητό αλλά στους ανθρώπους, στις επιχειρήσεις και στις πραγματικές ανάγκες του κλάδου. Η επιχειρηματικότητα με ανάγκασε να μετατρέπω τις ιδέες σε προϊόντα που πρέπει να λειτουργήσουν στην πραγματική αγορά. Και η επικοινωνία μού έμαθε ότι ακόμη και η καλύτερη ιδέα, αν δεν τοποθετηθεί και δεν επικοινωνηθεί σωστά, μπορεί να παραμείνει αόρατη. Δεν βλέπω αυτές τις ιδιότητες ως διαφορετικές καριέρες. Είναι ο τρόπος με τον οποίο σκέφτομαι.

Σήμερα αυτό ακριβώς αποτελεί και τη δουλειά μου. Μπαίνω μέσα σε μια επιχείρηση, προσπαθώ να δω αυτό που οι άνθρωποί της δεν μπορούν να δουν, εντοπίζω την ευκαιρία και δουλεύω πάνω στη στρατηγική, το προϊόν, την εμπειρία, το positioning και την επικοινωνία της. Και στη γαστρονομία και την εστίαση έχω το μεγάλο πλεονέκτημα ότι δεν τις γνωρίζω θεωρητικά. Τις έχω ζήσει από μέσα.

Σήμερα όλα αυτά έχουν ενωθεί σε αυτό που κάνω επαγγελματικά.

Οπότε ναι, η Λίλα άλλαξε πολύ. Αυτό που δεν άλλαξε είναι ότι ακόμη και σήμερα, όταν ακούω «έτσι γίνεται», η πρώτη μου σκέψη είναι «Γιατί;»

2. Όταν δημιουργήσατε τα «Μαθήματα Μαγειρικής», επιλέξατε να αμφισβητήσετε τον παραδοσιακό τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε μαγειρική: δώσατε έμφαση στις τεχνικές, στις διαφορετικές ανάγκες κάθε μαθητή και στη βιωματική εκπαίδευση. Τι ήταν αυτό που σας έκανε τότε να πιστέψετε ότι «υπάρχει ένας καλύτερος τρόπος» και πώς νιώθετε σήμερα βλέποντας την ιδέα αυτή να έχει εξελιχθεί σε ένα ολόκληρο εκπαιδευτικό οικοσύστημα;

Τα «Μαθήματα Μαγειρικής» ήταν μια επανάσταση. Και σήμερα, έχοντας την απόσταση του χρόνου, μπορώ να το πω χωρίς φόβο. Γιατί δεν δημιουργήσαμε απλώς μια ακόμη σχολή. Αμφισβητήσαμε την ίδια την αντίληψη του πώς, πού και γιατί μαθαίνει κάποιος μαγειρική. Μέχρι τότε υπήρχε πολύ έντονα ένας διαχωρισμός. Από τη μία η επαγγελματική εκπαίδευση και από την άλλη η συνταγή, η επίδειξη, η μαγειρική ως χόμπι. Εμείς δημιουργήσαμε έναν ενδιάμεσο κόσμο που δεν υπήρχε με αυτή τη μορφή. Βάλαμε τον άνθρωπο μέσα στην κουζίνα. Του δώσαμε θέση εργασίας, πρώτη ύλη, εργαλεία και chef δίπλα του. Του είπαμε ότι δεν χρειάζεται να θέλει να γίνει επαγγελματίας για να δικαιούται πραγματική γνώση. Ότι μπορεί να μάθει τεχνικές, να καταλάβει το «γιατί», να κάνει λάθος, να ξαναδοκιμάσει, να μυρίσει, να αγγίξει, να δημιουργήσει. Και ταυτόχρονα κάναμε κάτι ακόμη πιο σημαντικό. Σταματήσαμε να θεωρούμε ότι όλοι οι άνθρωποι που θέλουν να μάθουν μαγειρική θέλουν το ίδιο πράγμα. Χτίσαμε διαφορετικές εκπαιδευτικές εμπειρίες γύρω από διαφορετικούς ανθρώπους.

Και κάπου εκεί συνέβη το μαγικό. Η μαγειρική έπαψε να είναι μόνο εκπαίδευση. Έγινε εμπειρία, κοινωνικότητα, δημιουργία, γνώση, επαγγελματική διέξοδος, ταξίδι. Άνθρωποι που δεν είχαν ξαναμπεί σε επαγγελματική κουζίνα βρέθηκαν δίπλα σε chefs. Εταιρείες άρχισαν να χρησιμοποιούν τη μαγειρική για να ενώσουν τις ομάδες τους. Ταξιδιώτες μπορούσαν να γνωρίσουν την Ελλάδα μέσα από την κουζίνα της. Επαγγελματίες επέστρεψαν στην κουζίνα για να ξαναχτίσουν τις βάσεις τους. Αυτό είναι για μένα τα Μαθήματα Μαγειρικής. Δεν δημιουργήσαμε απλώς μαθήματα. Δημιουργήσαμε έναν διαφορετικό τρόπο να συναντά ο άνθρωπος τη γαστρονομία.

Και το πιο όμορφο είναι ότι τόσα χρόνια μετά εξακολουθεί να εξελίσσεται. Δεν το βλέπω ως ένα προϊόν που κάποτε «πέτυχε». Το βλέπω σαν έναν ζωντανό οργανισμό που συνεχίζει να αλλάζει μαζί με τους ανθρώπους και τη γαστρονομία.

 3. Έχετε υπάρξει η ίδια επιχειρηματίας, έχετε αντιμετωπίσει κρίσεις, έχετε πάρει δύσκολες αποφάσεις και σήμερα συμβουλεύετε άλλους ανθρώπους και επιχειρήσεις. Ποιο ήταν το πιο δύσκολο επιχειρηματικό σας μάθημα, αυτό που δεν θα μπορούσατε να μάθετε από κανένα βιβλίο ή σεμινάριο;

Δεν πιστεύω πολύ στην εικόνα του επιχειρηματία που κάθεται πίσω από ένα γραφείο και επιβεβαιώνει την ιδιότητά του μέσα από έναν τίτλο CEO. Για μένα ο επιχειρηματίας είναι καθημερινά και στρατηγός και πολεμιστής.

Πρέπει να μπορείς να βλέπεις μακριά και την ίδια στιγμή να βρίσκεσαι στο πεδίο. Να χαράζεις στρατηγική και, όταν χρειαστεί, να σηκώνεις τα μανίκια και να βουτάς στη δουλειά. Να παίρνεις αποφάσεις με ελλιπή δεδομένα. Να κινείσαι γρήγορα. Να αλλάζεις κατεύθυνση. Να προστατεύεις τους ανθρώπους σου. Να αναγνωρίζεις μια μάχη που δεν αξίζει να δώσεις και μια άλλη που πρέπει να δώσεις μέχρι τέλους. Κυρίως, όμως, πρέπει να είσαι σε κίνηση.

Η επιχειρηματικότητα δεν είναι τίτλος. Είναι δράση. Και δράση σημαίνει ρίσκο. Έμαθα να παίρνω ρίσκα, αλλά έμαθα και κάτι δυσκολότερο… να αποδέχομαι πότε χάνω. Να δέχομαι ότι μια απόφαση δεν βγήκε, ότι χρήματα χάθηκαν, ότι ένας σχεδιασμός απέτυχε και ότι πρέπει το επόμενο πρωί να σηκωθώ και να πάρω την επόμενη απόφαση. Αυτό δεν διδάσκεται εύκολα σε κανένα MBA. Έμαθα επίσης ότι ο «πολεμιστής» που θεωρεί ότι πρέπει να πολεμά μόνος του κάποια στιγμή εξαντλείται. Χρειάζεσαι υποστήριξη, προσωπική και επαγγελματική. Χρειάζεσαι ανθρώπους που θα σου πουν την αλήθεια. Και χρειάζεσαι μια ομάδα που να μπορεί να συνεχίσει ακόμη και όταν εσύ δεν έχεις όλες τις απαντήσεις. Γιατί τελικά το σημαντικότερο κεφάλαιο μιας επιχείρησης είναι οι άνθρωποί της. Αυτό είναι και το υπόβαθρο με το οποίο σήμερα συμβουλεύω επιχειρήσεις. Δεν κοιτάζω μια επιχείρηση από την ασφάλεια ενός excel. Έχω υπάρξει από την άλλη πλευρά του τραπεζιού. Γνωρίζω ότι πίσω από κάθε στρατηγική υπάρχουν χρήματα, εργαζόμενοι, οικογένειες, αγωνία, χρόνος και προσωπικό ρίσκο. Γι' αυτό θέλω στρατηγικές που μπορούν να εφαρμοστούν στην πραγματική ζωή και όχι μόνο να παρουσιάζονται όμορφα σε μια αίθουσα συσκέψεων.

4. Έχετε μιλήσει για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα ακόμη και σε περιόδους κρίσης. Πιστεύετε ότι μια γυναίκα χρειάζεται να αποδεικνύει περισσότερα για να αναγνωριστεί ως επιχειρηματίας; Και εσείς προσωπικά, υπήρξε στιγμή που αισθανθήκατε ότι έπρεπε να «παλέψετε» περισσότερο επειδή είστε γυναίκα;

Δεν αισθάνθηκα ότι έπρεπε να αποδείξω ότι είμαι επιχειρηματίας επειδή είμαι γυναίκα. Χρειάστηκε όμως πολλές φορές να βρω ενέργεια για δύο ζωές μέσα σε μία ημέρα. Και ειδικά όταν είσαι και μητέρα, αυτή είναι μια πραγματικότητα που δεν θεωρώ ότι πρέπει ούτε να εξιδανικεύουμε ούτε να κρύβουμε. Δεν πολέμησα για να αποδείξω ότι μπορώ να σταθώ απέναντι σε έναν άνδρα επιχειρηματία. Πάλεψα για να ανταποκριθώ στους πολλούς ρόλους που συνυπήρχαν καθημερινά… γυναίκα, μητέρα, επιχειρηματίας, εργοδότης, επαγγελματίας, δημιουργός, άνθρωπος που συνεχίζει να σπουδάζει και να αναζητά το επόμενο. Αυτό απαιτεί τεράστια ενέργεια, χρόνο, οργάνωση και κυρίως υποστήριξη. Γι' αυτό και δεν μου αρκεί το αφήγημα «οι γυναίκες μπορούν». Φυσικά και μπορούν. Το ερώτημα είναι τι χρειάζεται για να μπορούν να τα καταφέρουν, χωρίς να  διαλύονται. Και αν τελικά έχουν όλο αυτό το σθένος για να ανταπεξέλθουν στους πολλαπλούς ρόλους. Σε αυτό χρειάζονται δομές, συνεργάτες, ανθρώπους δίπλα τους και ένα υποστηρικτικό περιβάλλον που επιτρέπει στην γυναικεία, επαγγελματική φιλοδοξία να συνυπάρχει με την προσωπική ζωή. Και ίσως ένα από τα πράγματα που θα έλεγα σήμερα σε μια νεότερη γυναίκα είναι να μη θεωρεί ποτέ την ανάγκη για βοήθεια μία ένδειξη αδυναμίας. Αλλά ούτε και την επιχειρηματικότητα ως συνθήκη μόνο για άνδρες. Δεν είναι στερεότυπο.

5. Έχετε πει, με τον δικό σας τρόπο, ότι η γνώση δεν σταματά ποτέ: σπουδάζετε, γράφετε, ταξιδεύετε, επιχειρείτε, συμβουλεύετε και συνεχίζετε να μαθαίνετε. Αν μπορούσατε να μιλήσετε στη νεότερη Λίλα, στην αρχή της επαγγελματικής της διαδρομής, τι θα της λέγατε σήμερα και τι θα θέλατε να πείτε στις γυναίκες που έχουν μια ιδέα αλλά ακόμη διστάζουν να κάνουν το πρώτο βήμα;

Θα της έλεγα: «Ξανακάν' τα όλα. Απλώς εμπιστεύσου λίγο νωρίτερα το γεγονός ότι ο τρόπος που βλέπεις τα πράγματα διαφορετικά είναι δύναμη και όχι πρόβλημα». Για χρόνια έβλεπα τη δημοσιογραφία, τη γαστρονομία, την επιχειρηματικότητα, την εκπαίδευση, τη συγγραφή και την επικοινωνία σαν διαφορετικούς δρόμους. Σήμερα καταλαβαίνω ότι το σημείο όπου συναντιούνται όλοι αυτοί οι δρόμοι είναι ακριβώς η επαγγελματική μου ταυτότητα.

Έμαθα να ερευνώ πριν μιλήσω. Να διαβάζω τον άνθρωπο και την αγορά. Να δημιουργώ προϊόντα. Να τα δοκιμάζω στην πραγματική ζωή. Να επιχειρώ. Να αποτυγχάνω. Να ξανασχεδιάζω. Και τελικά να μετατρέπω όλα αυτά σε στρατηγική. Αυτό κάνω πλέον και για άλλες επιχειρήσεις: βρίσκω τι πραγματικά αξίζει να πουλήσουν, πού βρίσκεται η ευκαιρία που ίσως δεν βλέπουν, πώς μπορούν να διαφοροποιηθούν και πώς αυτό θα γίνει προϊόν, εμπειρία και επικοινωνία.

Και ειδικά στη γαστρονομία και την εστίαση μπορώ να το κάνω έχοντας γνώση του κλάδου από μέσα. Έχω υπάρξει ερευνήτρια της γαστρονομίας, έχω δημιουργήσει και διοικήσει επιχείρηση μέσα σε αυτή, έχω σχεδιάσει εκπαιδευτικά και γαστρονομικά προϊόντα, έχω δουλέψει με chefs, επαγγελματίες, εταιρείες, ταξιδιώτες και ανθρώπους που απλώς αγαπούν το φαγητό.

Γι' αυτό και όταν κοιτάζω μια επιχείρηση εστίασης δεν την αξιολογώ από το Instagram της. Βλέπω τον άνθρωπο, την εμπειρία, την ομάδα, την αγορά, το προϊόν  και την ιστορία που θα μπορούσε να ειπωθεί.

Στις γυναίκες που διστάζουν να κάνουν το πρώτο βήμα δεν θα έλεγα «μη φοβάστε». Η φοβία είναι μέρος του παιχνιδιού. Θα τους έλεγα να ερευνήσουν, να ακούσουν, να βρουν τους σωστούς ανθρώπους και μετά να κινηθούν. Γιατί οι ιδέες από μόνες τους, δεν αρκούν. Οι άνθρωποι που αποφασίζουν να τις βγάλουν από το μυαλό τους και να τις δοκιμάσουν στην πραγματική ζωή είναι εκείνοι που δημιουργούν την αλλαγή.

Και αν υπάρχει κάτι που θα ήθελα να κρατήσω από τη δική μου διαδρομή, είναι ακριβώς αυτό: Να παραμένω σε κίνηση. Να εξακολουθώ να ρωτάω «γιατί;». Να δημιουργώ πράγματα που πριν δεν υπήρχαν. Και, όταν όλοι έχουν συνηθίσει έναν συγκεκριμένο τρόπο, να εξακολουθώ να έχω την περιέργεια να αναρωτιέμαι αν υπάρχει ένας άλλος.

Η διαδρομή της Λίλας μπορεί να άλλαξε πολλές φορές κατεύθυνση, όμως ένα πράγμα έμεινε σταθερό: η ανάγκη να αμφισβητεί το «έτσι γίνεται».

Να μαθαίνει, να δημιουργεί, να ρισκάρει και να παραμένει σε κίνηση. Γιατί, τελικά, κάθε νέα ιδέα ξεκινά από μια απλή ερώτηση: «Κι αν το κάναμε αλλιώς;».