Θεοδώρα Αραμπατζή & Λυδία Τσιτσιπά: Δύο γενιές στον πυρήνα της νευροανάδρασης

Δύο γυναίκες, δύο γενιές και ένα κοινό όραμα: να φέρουν την επιστήμη της νευροανάδρασης στην Ελλάδα με διεθνή πρότυπα.

Η Θεοδώρα Αραμπατζή(Θ.Α.) και η Λυδία Τσιτσιπά(Λ.Τ.), μητέρα και κόρη, ίδρυσαν το Athens Neurotraining Center, δημιουργώντας έναν πρωτοποριακό χώρο όπου η κλινική ακρίβεια συναντά τη σύγχρονη επιχειρηματική σκέψη.

Σε αυτή τη συνέντευξη μιλούν για τη διαδρομή τους, τις προκλήσεις, τη μεταξύ τους δυναμική και το αποτύπωμα που αφήνουν σήμερα στον χώρο της υγείας και της καινοτομίας.

1. Συνιδρύσατε το Athens Neurotraining Center ως μητέρα και κόρη , μια σχέση ζωής που έγινε και επιχειρηματική σύμπραξη. Πώς γεννήθηκε η ιδέα και τι έφερε καθεμία από εσάς στο τραπέζι στα πρώτα βήματα του κέντρου;

Θ.Α: Η πρώτη μου επαφή με τη Νευροανάδρασηγεννήθηκε από κάτι απολύτως προσωπικό, μια εξειδικευμένη μαθησιακή δυσκολία του τρίτου μου υιού. Οι πρώιμες παρεμβάσεις των άλλων επαγγελματιών υγείας, είχαν ήδη επιτελέσει τον στόχο τους.

Ο πατέρας του γνωστός καρδιοχειρουργός, γνώριζε την Νευροανάδραση & είδαμε καθαρά πως αυτό το εργαλείο δεν θα ήταν απλώς βοηθητικό· θα ήταν μεταμορφωτικό.

Στα πρώτα βήματα του ANTC τον Σεπτέμβριο του 2013, ήμουν μόνη. Είχε προηγηθεί μια τριετία ενασχολήσεως σε διευθυντική θέση σε κάτι αντίστοιχο. Στην πορεία η Λυδία λόγω των σπουδών της στην ψυχολογία αποφάσισε να συμμετάσχει πιο ενεργά.

Εγώ έφερα την εμπειρία, την μεθοδικότητα, αλλά & την απαίτηση για επιστημονική ακρίβεια.

Η κόρη μου - ας μου επιτραπεί να μιλήσω τι προσδίδει -  έφερε τη ρηξικέλευθη αιχμηρή σκέψη, τη αναδιάρθρωση της δομής των υπηρεσιών, την οργάνωση, την έμφυτη επιχειρηματική άνεση, το νεανικό θράσος, την τόλμη να μετατραπεί η γνώση σε βιώσιμη πράξη. Εκείνη είδε το ANTC όχι μόνο όπως είναι, αλλά το πώς μπορούσε να γίνει.

Έτσι γεννήθηκε το Athens Neurotraining Center, από μια προσωπική ιστορία, η οποία δεν έμεινε ιδιωτική, αλλά οδήγησε στο να γίνει το συλλογικό έργο μιας μητέρας & της κόρης.

Μια συνάντηση επιστήμης και επιχειρηματικού οράματος.

Λ.Τ: Το Athens Neurotraining Center για μένα, ξεκίνησετόσο ως όραμα όσο και ως ανάγκη για την διαμόρφωση ενός επαγγελματικού μέλλοντος με τους δικούς μου όρους. Μπήκα στο σχήμα ως η πιο νέα ματιά, με έμφαση στην δομή, την οργάνωση και την επικοινωνιακή στρατηγική υπό την οποία μία σύνθετη μέθοδος, όπως η Νευροανάδραση, θα καθίστατο γνωστή στον κόσμο.

Το Athens Neurotraining Center θεωρώ πως είναι αποτέλεσμα της σύμπραξης δύο συμπληρωματικών δυνάμεων. Της επιστημονικής ακρίβειας και τηςσύγχρονης επιχειρηματικής σκέψης. Και ναι, και μητέρας και κόρης ταυτοχρόνως.

 2. Το κέντρο είναι σήμερα το μοναδικό πιστοποιημένο neurofeedback center στην Ελλάδα με διεθνείς συνεργασίες. Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις στο να στηθεί κάτι τόσο εξειδικευμένο, και πώς τις αντιμετωπίσατε μαζί ως δύο γυναίκες στον χώρο της υγείας και της καινοτομίας;

Θ.Α: Το να στηθεί ένα τόσο εξειδικευμένο neurofeedback κέντρο στην Ελλάδα δεν ήταν απλώς δύσκολο· κόντρα στο «έτσι κάνουμε εδώ, ένα σεμιναριάκι & γινόμαστε ειδικοί». Και αυτό, για ναείμαστε ειλικρινείς, έχει πάντα κάποιο τίμημα.

Η  μεγάλη πρόκληση ήταν η ίδια η γνώση. Το neurofeedback δεν είναι κάποια μόδα ούτε κάποια εύκολη τεχνική. Στοχεύει στο “αίτιο” δεν προσεγγίζει το σύμπτωμα. Γι αυτό κι προαπαιτεί βαθιά εκπαίδευση, διεθνή πιστοποίηση, εποπτεία στα αρχικά στάδια & μηδενική ανοχή σε οτιδήποτε πρόχειρο.

Είμαστε μια χώρα όπου συχνά μπερδεύουμε την καινοτομία με το “αυτοσχέδιο”, την “μοναδικότητα” της υπηρεσίας με την συνεχή συστηματική παραπλάνηση κι ακριβώς εκεί έπρεπε να επιμείνουμε, έχοντας εξοπλισμό προηγμένο, συνεργασίες με διεθνείς φορείς, πρωτόκολλα εκπαίδευσης αυστηρά & διαρκή αξιολόγηση. Τίποτα λιγότερο από αυτό.

Η δεύτερη πρόκληση ήταν η καχυποψία.

Ό,τι δεν χωράει εύκολα σε ταμπέλα, ή δεν χρήζει άμεσου προσδιορισμού, συχνά προκαλεί άμυνα. Έπρεπε να εξηγούμε ξανά & ξανά τι κάνουμε — όχι με μεγάλα λόγια, αλλά με αποτελέσματα. Να αφήνουμε τον εγκέφαλο του άλλου να μιλήσει μόνος του. Και αυτό δεν ξεγελά.

Και ναι προφανώς, υπήρχε και το φύλο. Δύο γυναίκες στον χώρο της υγείας & της καινοτομίας, χωρίς πλάτες, χωρίς θεσμικές ευκολίες και χωρίς το προνόμιο της αυτονόητης αποδοχής.

Εκεί μάθαμε να λειτουργούμε συστημικά, όταν η μία κουραζόταν, η άλλη αναλάμβανε. Όταν εγώ έμπαινα βαθιά στο επιστημονικό πεδίο, η Λυδία προστάτευε το όραμα & προασπιζόταν την επιχειρηματική βιωσιμότητα. Δεν ανταγωνιστήκαμε ποτέ η μία την άλλη· απλά συγχρονιστήκαμε. Σαν καλό εγκεφαλογράφημα, με εύρος, πλάτος, ρυθμό.

Αντιμετωπίσαμε τις δυσκολίες με επιμονή, διαφάνεια και μια σχεδόν ακλόνητη και αδιαπραγμάτευτη σιγουριά ότι η ποιότητα των υπηρεσιών, αργά ή γρήγορα, θα ευδοκιμήσει. Και σήμερα, οι διεθνείς συνεργασίες, οι πιστοποιήσεις δεν είναι τίτλοι τιμής,  είναι απλώς η φυσική συνέπεια του να κάνεις την εργασία σωστά, ξανά και ξανά, ακόμα κι όταν δεν σε χειροκροτεί κανείς.

Εν συντομία λοιπόν, δεν χτίσαμε κάτι εύκολο. Χτίσαμε κάτι αληθινό. Και αυτό αντέχει. Και γεννά.

Λ.Τ: Κατ’εμέ, οι κυρίαρχες προκλήσεις ήταν, και παραμένουν κατά κάποιον τρόπο, τρεις. Αρχικώς, η εκπαίδευση του κοινού. Η Νευροανάδραση στην Ελλάδα δεν είναι αυτονόητη, αλλά ούτε και αρκούντως διαδεδομένη. Αυτό απαιτεί έκθεση και εξοικείωση του κοινού σε μία μέθοδο που στο εξωτερικό ακμάζει. Έχουμε μάθει ως κοινωνία να επιδιώκουμε την αφομοίωση προσεγγίσεων και πραγμάτων, νεωτεριστικών ή μη, δίχως ρεαλιστικό υπόβαθρο συνήθως. Σε αυτό ακριβώς έγκειται η όλη πρόκληση της εκπαίδευσης του κοινού. Εν συνεχεία, καίρια πρόκληση ήταν, παραμένει και θα είναι, οι υψηλές απαιτήσεις ποιότητος σχετικά με τον εξοπλισμό, την εκπαίδευση, την επιστημονική εγκυρότητα, τις διαδικασίες καθώς και την αναγκαιότητα συνεχούς ενημέρωσης. Τελικώς, το να σταθούμε σε ένα πεδίο καινοτομίας ως γυναίκες είναι μία πρόκληση η οποία σε γενικές γραμμές υφίσταται αλλά δεν εμποδίζει και, πρωτίστως λόγω εποχής, θα έλεγα πως διευκολύνει ίσως. Από εκεί και πέρα, σε πρακτικό επίπεδο είναι ξεκάθαρα θέμα διαχείρισης. Μαθαίνεις να τα  μετατρέπεις όλα σε κάτι λειτουργικό και καθόλα αποτελεσματικό για σένα.

3. Έχετε διαφορετικούς ρόλους μέσα στην επιχείρηση, από την κλινική πράξη μέχρι τη στρατηγική και το marketing. Πώς μοιράζεστε τις ευθύνες, πώς παίρνετε αποφάσεις και τι έχετε μάθει η μία από την άλλη ως επιχειρηματίες;

Λ.Τ: Η μητέρα μου ασχολείται με την επιστημονική εδραίωση και παρουσία του Athens NeurotrainingCenter, την διαχείριση των διεθνών συνεργασιών και επαφών του κέντρου καθώς και με την ποιοτική διαχείριση του εξοπλισμού μας.

Εγώ ασχολούμαι με την διαχείριση και τον συντονισμό των λειτουργιών του κέντρου, την στρατηγική ανάπτυξης και marketing, καθώς και την διεξαγωγή και επίβλεψη συνεδριών Νευροανάδρασης.

Από την μητέρα μου έχω μάθει πως η ορμή δεν έχει νόημα αν δεν είναι ρηξικέλευθη και ακριβής. Η καινοτομία απαιτεί τεκμηρίωση αλλά πρωτίστως είναι επιλογή.

4. Η νευροανάδραση παραμένει άγνωστη για πολλούς. Πώς έχετε δουλέψει, τόσο επιστημονικά όσο και επικοινωνιακά, για να χτίσετε αξιοπιστία και εμπιστοσύνη γύρω από αυτή τη μέθοδο στην Ελλάδα;

Θ.Α: Η νευροανάδραση στην Ελλάδα ξεκίνησε σχεδόν σαν κάτι εναλλακτικό, μισο-επιστημονικό στα μάτια του κοινού, εύκολος στόχος για αμφισβήτηση, καχυποψία. Οπότε η αξιοπιστία δεν χτίστηκε με δημόσιες σχέσεις, αλλά με επίμονη δουλειά. Επιστημονικά, η στρατηγική ήταν αμείλικτα καθαρή. Όχι μαγικές υποσχέσεις. Μόνο ό,τι μετριέται με qEEG, ERPs, sleep recordings with BCItechnologies, Brodmann Areas, Nyquist Rate, 1/f powerin EEG, όχι αφήγημα. Αυστηρώς νευρωνικά δίκτυα. Απόλυτη ευθυγράμμιση με τα πρωτόκολλα όπως τα ορίζουν οι βάσεις δεδομένων. Όταν λες «δουλεύω έτσι όπως στο εξωτερικό», πρέπει να δουλεύεις έτσι, όχι απλά να το διαφημίζεις. Συνεχής εκπαίδευση & διεθνείς συνεργασίες. Γιατί η επιστήμη η οποία δεν ανανεώνεται.. δείχνει ότι είναι του προηγούμενου αιώνα. Και το πιο δύσκολο, αποδοχή των ορίων. Η Νευροανάδραση δεν είναι πανάκεια. Δεν ακυρώνει την ιατρική. Την συμπληρώνει, κι όταν το τονίζεις παραδόξως, σε εμπιστεύονται περισσότερο. Επικοινωνιακά, η μάχη ήταν σχεδόν υπαρξιακή. Να μιλάς απλά, χωρίς να εκχυδαΐζεις τη γνώση. Ούτε δήθεν επιστημονική γλώσσα, ούτε «θεραπεία του μέλλοντος», ούτε μετράμε ενέργειες. Η εμπιστοσύνη θέλει αλήθεια, συνέπεια & ήθος. Και βέβαια, τα ίδια τα αποτελέσματα της θεραπείας, της βελτίωσης επαρκούν. Οι άνθρωποι μιλούν μεταξύ τους. Όταν η ζωή κάποιου αλλάζει, η φήμη ταξιδεύει πιο γρήγορα από οποιαδήποτε άλλη διαφήμιση. Η εμπιστοσύνη λοιπόν, δεν κερδίζεται με θόρυβο. Κερδίζεται με σιωπηλή συνέπεια.

Λ.Τ: Για να έχει νόημα οτιδήποτε σε επικοινωνιακό επίπεδο, προϋποτίθεται το επιστημονικό υπόβαθρο. Ειδικά όταν μιλάμε για Νευροανάδραση. Η επιστημονική ακρίβεια, τεκμηρίωση και εγκυρότητα είναι προαπαιτούμενα. Ο εξοπλισμός πρέπει να είναι προηγμένης τεχνολογίας και καθ’όλα εγκεκριμένος σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και την ευρωπαϊκή νομοθεσία, με λογισμικά τα οποία καταγράφουν, αξιολογούν και δίνουν σαφή και εξατομικευμένα πλάνα πρωτοκόλλων με συνεχόμενη την παρακολούθηση προόδου. Από εκεί και πέρα, η ποιοτική απόδοση του όποιου επιστημονικού υποβάθρου και της γνωστικής κατάρτισης σε ένα πεδίο που ενέχει συνεχόμενη αλληλεπίδραση με τους ανθρώπους, υπό το πλαίσιο πάντοτε της υγείας, εδραιώνεται μέσω της επικοινωνίας και της ενσυναίσθησης. Ειδάλλως, θα ήταν απλώς data, εγκεφαλικά κύματα και αριθμοί.

5. Αν κοιτάξετε την πορεία σας μέχρι σήμερα, ποια στιγμή νιώσατε ότι το Athens Neurotraining Center απέκτησε πραγματικό αποτύπωμα, και τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε σε άλλες γυναίκες που σκέφτονται να δημιουργήσουν κάτι δικό τους στον χώρο της επιστήμης και της υγείας;

Θ.Α: Υπάρχουν πολλές στιγμές όχι θριαμβικές, όπου καταλαβαίνω ότι  ρίζωσε το ANTC.

Για εμένα, για εμάς, δεν ήταν όταν ανοίξαμε το κέντρο, ούτε όταν ήρθε η πρώτη διεθνής πιστοποίηση. Ήταν όταν άρχισαν να μας στέλνουν περιστατικά άλλοι επαγγελματίες υγείας, ιατροί καθηγητές από ξένα πανεπιστήμια. Με εμπιστοσύνη. Εκεί καταλαβαίνεις ότι δεν είσαι ένα γραφείο, είσαι κόμβος. Έβαλες την Ελλάδα στον χάρτη. Είναι στις συναντήσεις του ISNR, ή στις εκπαιδεύσεις των AAPB ή BCIA όπου είσαι η μόνη από την Ελλάδα.

Όσο για το μήνυμα προς άλλες γυναίκες στην επιστήμη & την υγεία;

Μην περιμένετε να σας δοθεί χώρος. Πάρτε τον. Ο χώρος δεν χαρίζεται, κατακτιέται με γνώσεις, σκληρή δουλειά, ατσάλινη υπομονή, τρισμέγιστη επιμονή που κουράζει τους άλλους. Αλλά όχι εσάς. Η αυτάρκεια είναι ριζοσπαστική πράξη. Δεν χρειάζεται να είστε συμπαθητικές. Να είστε ακριβείς. Η χειρουργική ακρίβεια τρομάζει, αλλά επιβάλλεται. Θα αμφισβητηθείτε περισσότερο, όχι επειδή κάνετε λάθος, αλλά επειδή είστε ορατές. Μην τα παίρνετε προσωπικά. Είναι δομικό, όχι προσωπικό. Διαλέξτε συνεργάτες οι οποίοι αντέχουν τη σκέψη σας και μπορούν να δουν το όραμα σας. Κρατήστε τον ανθρωπισμό σας, αλλά μη ζητάτε συγγνώμη γι’ αυτόν. Στην Υγεία, η παρηγορητική κι ανακουφιστική φροντίδα δεν είναι πανάκεια· είναι τεχνογνωσία υψηλού επιπέδου.

Αν κάτι μάθαμε ως μητέρα & κόρη, ως γυναίκες κι επιστήμονες, είναι ότι το πιο δύσκολο πράγμα δεν είναι να χτίσεις κάτι από το μηδέν. Είναι να το χτίσεις χωρίς να προδώσεις τη σκέψη σου, δίχως να εξουθενώνεις τον άλλον. Συνεργάτη ή πελάτη. Και όταν το καταφέρεις, το αποτύπωμα δεν φαίνεται μόνο στους αριθμούς. Φαίνεται στο βλέμμα των ανθρώπων οι οποίοι πλέον στέκονται σίγουροι και νιώθουν καλά.

Λ.Τ: Θα το θέσω απλά και ίσως λίγο κοινότυπα, όταν σου χτυπάνε την πόρτα. Παρόλη την απλότητα της εκφοράς του, αυτό είναι στην πραγματικότητααποτέλεσμα πολλών παραγόντων, που εν τέλει υπερέβησαν τόσο τις πρωταρχικές αμφισβητήσεις, όσο και τις αυτονόητες δυσκολίες σε ένα πρωτόλειο έδαφος για την Νευροανάδραση ξεκινώντας κάποτε.

Ο χώρος αυτός συνδυάζει την επιστήμη, την υγεία και την καινοτομία, ενώ χρήζει συνεχόμενης διεκδίκησης, γνωστικής κατάρτισης και υψηλής απόδοσης. Δεν θα υπάρξει ποτέ η σωστή στιγμή για να ξεκινήσεις κάτι, παρά μόνο η επιλογή και η πραγμάτωση αυτής. Αυτό που θες, το παίρνεις. Το κτίζεις. Το ορίζεις. Με αναλγησία και επιμονή. Με γνώση και εμπειρία.

 Το Athens Neurotraining Center δεν είναι απλώς ένα επιστημονικό εγχείρημα· είναι αποτέλεσμα συνέπειας, συνεργασίας και τόλμης.

Η ιστορία της Θεοδώρας Αραμπατζή και της Λυδίας Τσιτσιπά δείχνει πως όταν η γνώση συναντά την επιμονή, η καινοτομία μπορεί να ριζώσει, και να αφήσει πραγματικό αποτύπωμα.