Νατάσα Μανίτσα: Η γνώση αποκτά αξία όταν μετατρέπεται σε εμπειρία με νόημα

Η Νατάσα Μανίτσα μιλά για την εκπαίδευση, τη σύγχρονη επιχειρηματικότητα και τη δύναμη της πολυδιάστατης εξέλιξης σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς.

1. Από την εκπαίδευση και τη διδασκαλία μέχρι το digital marketing, τη συγγραφή και το επιχειρείν, έχεις χτίσει μια πολυδιάστατη πορεία. Τι είναι αυτό που ενώνει όλα αυτά τα διαφορετικά πεδία στη δική σου φιλοσοφία και επαγγελματική ταυτότητα;

Αυτό το πολυδιάστατο που αναφέρεις... μεγάλη υπόθεση, που μπερδεύει και ομολογώ ότι σε κάποια φάση της ζωής μου, όταν με ενθουσιασμό ανέφερα όλα αυτά, όταν ακόμα ήταν στο μυαλό μου ως όραμα, είχα λάβει το σχόλιο... και η εξειδίκευση; Η εξειδίκευση δε είναι αυτό που μετράει; Ναι ίσως σε κάποιους τομείς η εξειδίκευση είναι ένας ισχυρός κρίκος.

Όμως στον εκπαιδευτικό τομέα για να πετύχεις αυτήν την πολυπόθητη εξειδίκευση, πρέπει πρώτα να έχεις βιώσει ολιστικά εμπειρίες, αανάλυση, σύνθεση και αξιολόγηση, ώστε να μπορέσεις συνειδητά να διαλέξεις σε τι θα εξειδικευθείς. Η εκπαίδευση δεν είναι ένας κλειστός επαγγελματικός χώρος, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που συνομιλεί με την κοινωνία, την τέχνη, την τεχνολογία, την επικοινωνία και τον πολιτισμό. Η δική μου πορεία δεν υπήρξε ποτέ μονοδιάστατη, γιατί και η ίδια η γνώση δεν είναι μονοδιάστατη, ή δεν θα έπρεπε να είναι, τουλάχιστον.

Για μένα, η διδασκαλία, η συγγραφή, η επιμόρφωση, το digital marketing και η επιχειρηματικότητα έχουν έναν κοινό πυρήνα: τη μετάφραση της γνώσης σε εμπειρία με νόημα. Αυτό κάνουμε ως εκπαιδευτικοί, αυτό κάνουμε ως συγγραφείς, αυτό κάνουμε και όταν επικοινωνούμε έναν οργανισμό ή ένα εκπαιδευτικό όραμα. Παίρνουμε μια ιδέα και της δίνουμε μορφή, γλώσσα, δομή και απήχηση.

Η ακαδημαϊκή μου ταυτότητα διαμορφώθηκε μέσα από διαφορετικά πεδία: την εκπαίδευση, τη σχολική ψυχολογία, τη μετάφραση, τις βρετανικές σπουδές, την επικοινωνία, το marketing, τη φιλοσοφία και τις τέχνες. Αυτό με βοήθησε να βλέπω την εκπαίδευση όχι μόνο ως μετάδοση γνώσης, αλλά ως πράξη κατανόησης του ανθρώπου... τον εσωτερικό κόσμο, τις ανάγκες του, τα συναισθήματά του.

Αν έπρεπε να το συμπυκνώσω σε μία φράση, θα έλεγα ότι όλη μου η διαδρομή βασίζεται στο μότο ότι η γνώση αποκτά αξία όταν μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που κάποιος σκέφτεται, εκφράζεται και υπάρχει μέσα στον κόσμο.

2. Ως γυναίκα επιχειρηματίας στον χώρο της εκπαίδευσης και της επικοινωνίας, ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετώπισες όταν αποφάσισες να δημιουργήσεις το EduMarketing Agency και μετέπειτα το EdSkills Academy, μαζί με τη συνεργάτιδά σου Δήμητρα Αλαφογιάννη;

   
   

Η επιχειρηματικότητα υπήρχε στη ζωή μου από πολύ νωρίς. Πριν ξεκινήσω, το 2007, τη συνεργασία μου με την Express Publishing ως Media & Communications Manager και Academic Consultant, είχα ήδη δημιουργήσει τη δική μου επιχείρηση, το δικό μου Κέντρο Ξένων Γλωσσών, σε ηλικία μόλις 26 ετών. Αυτή η εμπειρία ήταν καθοριστική, κυρίως επειδή ήταν απαιτητική και συχνά απογοητευτική. Στα 26 σου ξεκινάς ρομαντικά με εμπειρίες πολύ λειψές και γνώσεις που αν και πρόσφατες δεν έχεις μάθει πάντα να τις θέτεις σε εφαρμογή. Επίσης οι εκπαιδευτικοί, πάντα θα βιώνουμε συγκρούσεις ανάμεσα στις δύο ταυτότητες: αυτή του δασκάλου και αυτή του επιχειρηματία. Είναι λίγο κόντρα ρόλοι, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Εμένα αυτό το πρώτο "σχολείο" με έμαθε ότι η επιχειρηματικότητα στην εκπαίδευση είναι ευθύνη απέναντι σε ανθρώπους, οικογένειες, μαθητές, συνεργάτες και κοινότητες... αλλά είναι και θέμα οργάνωσης και οικονομικής διαχείρισης και αυτό δεν είναι κακό, Δεν γίνεσαι κακός δάσκαλος αν διαχειρίζεσαι σωστά και τα οικονομικά σου και διεκδικείς αυτά που σου αναλογούν. 

Η περίοδος 2007-2022 στην Express Publishing μου έδωσε τη δυνατότητα να αποκτήσω βαθιά γνώση της ελληνικής και διεθνούς αγοράς, να περάσω στο teacher training και εκπαιδεύσω εκπαιδευτικούς σε διαφορετικές χώρες, να συνεργαστώ με θεσμούς, σχολεία και οργανισμούς, να αποκτήσω ισχυρό networking και να κατανοήσω πώς αλλάζει η γλωσσική εκπαίδευση σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό ήταν το δεύτερο τεράστιο σχολείο μου, καθώς με έκανε πιο business oriented και ήταν και η αφορμή για να συνεχίσω τις σπουδές μου στον τομέα της Επικοινωνίας και του Μαρκετινγκ - ένας χώρος στον οποίο για λίγο καιρό εργάστηκα και ως instructor σε content creation and communication.  Όταν από το 2022 επέστρεψα ενεργά στην επιχειρηματικότητα, δεν ξεκινούσα από το μηδέν. Ξεκινούσα από μια συσσωρευμένη εμπειρία που ζητούσε πλέον να πάρει νέα μορφή.

Έτσι δημιουργήθηκε το EduMarketing Agency, ένας φορέας που εξειδικεύεται στην εκπαιδευτική επικοινωνία και στη στρατηγική ψηφιακή παρουσία εκπαιδευτικών οργανισμών, με συνεργασίες που πλέον ξεπερνούν τα όρια της Ελλάδας. Παράλληλα, μαζί με τη συνεργάτιδα και συνιδρύτρια του EdSkills Academy, Δήμητρα Αλαφογιάννη, δημιουργήσαμε έναν εκπαιδευτικό οργανισμό που εστιάζει στην επιμόρφωση, στις εξετάσεις, στις πιστοποιήσεις και στις σύγχρονες δεξιότητες, με στόχο να συνδέσει την εκπαιδευτική ποιότητα με ουσιαστικά και αναγνωρίσιμα προσόντα.

Το EdSkills Academy κάνει τη διαφορά γιατί δεν περιορίζεται σε μια κλασική αντίληψη επιμόρφωσης. Είναι ο πρώτος εκπαιδευτικός φορέας που παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχήμα πιστοποίησης ISO 17024 ατομικών δεξιοτήτων για τη διδασκαλία σε δίγλωσσα περιβάλλοντα, σύμφωνα με τη φιλοσοφία και τις παιδαγωγικές αρχές του International Baccalaureate. Οι πρώτοι μας απόφοιτοι, ακόμη και πριν ολοκληρώσουν την τελική διαδικασία πιστοποίησης, έχουν ήδη συνεργαστεί με ιδιωτικά σχολεία, καθώς η επιμόρφωσή μας δεν τους δίνει μόνο θεωρητική κατάρτιση, αλλά πλήρες πρακτικό υλικό, μεθοδολογική καθοδήγηση και ένα ολοκληρωμένο εγχειρίδιο-οδηγό, το οποίο έχω επιμεληθεί προσωπικά

και κυκλοφορεί σε βιβλίο.

Παράλληλα, έχουν ήδη ξεκινήσει ή βρίσκονται σε στάδιο σχεδιασμού και άλλες εξειδικευμένες επιμορφώσεις με ISO, που αφορούν σύγχρονες παιδαγωγικές και επαγγελματικές δεξιότητες: διγλωσσία, CLIL, soft skills στην εκπαίδευση, communication skills, δημιουργική διδασκαλία, εκπαιδευτική ηγεσία, assessment literacy και δεξιότητες που χρειάζεται ο σύγχρονος εκπαιδευτικός σε ένα διεθνές, απαιτητικό και διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Με τη συνεργασία μας με το TOEFL, το Cambridge Law Studio και, κυρίως, με το Trinity College London, οργανισμούς διεθνούς κύρους που εκπροσωπούμε στην Ελλάδα, έχουμε αρχίσει να χτίζουμε ένα πραγματικό hub δεξιοτήτων. Ένα hub που ξεφεύγει από τη μαζική, τυπική και συχνά στενά γλωσσική αντίληψη των εξετάσεων και μετατοπίζει το ενδιαφέρον σε δεξιότητες με ουσία, προοπτική και διεθνή αναγνώριση.

Αυτή τη στιγμή προχωρούμε σε συνεργασίες με σημαντικά σχολεία της χώρας για τη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας μέσα από acting, performance arts, speech and drama, acting for screen και communication skills. Πρόκειται για εκπαιδευτικά μονοπάτια που δεν καλλιεργούν απλώς τη γλωσσική επάρκεια, αλλά οδηγούν, στα ανώτερα επίπεδα, σε πιστοποιήσεις δια βίου αξίας για τους μαθητές, με δυνατότητα μοριοδότησης και ενίσχυσης του ακαδημαϊκού τους προφίλ για σπουδές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Αντίστοιχα, συνεργαζόμαστε με καθηγητές μουσικών οργάνων και ωδεία για πιστοποιήσεις σε classical, jazz, pop και rock repertoire, οι οποίες ενισχύουν την πορεία μαθητών και σπουδαστών προς περαιτέρω σπουδές στο εξωτερικό. Παράλληλα, αναπτύσσονται professional diplomas για μουσικούς, ηθοποιούς, media professionals και communication specialists σε επίπεδο Level 5, δηλαδή σε επίπεδο αντίστοιχο με τον πρώτο χρόνο πανεπιστημιακών σπουδών.

Σήμερα, σε αυτά προστίθεται και μια νέα δραστηριότητα στον χώρο του εκπαιδευτικού βιβλίου, της συγγραφής, της παραγωγής και της διακίνησης εκπαιδευτικού υλικού. Μέσα σε ελάχιστα χρόνια έχουν διαμορφωθεί τρία διαφορετικά αλλά αλληλένδετα εγχειρήματα, τα οποία έχουν ήδη αρχίσει να καθιερώνονται και να χαράζουν τη δική τους δυναμική πορεία.

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να μη χτίσω απλώς επιχειρήσεις, αλλά φορείς με ταυτότητα, αξιοπιστία και εκπαιδευτικό αποτύπωμα. Γιατί στην εκπαίδευση, το πραγματικό μέτρο επιτυχίας δεν είναι μόνο το πόσο γιγαντώνεται και εξελίσσεται κάτι, αλλά το τι αφήνει πίσω του.

3. Η δουλειά σου συνδέει τη γνώση με τη δημιουργικότητα, την τεχνολογία, την τέχνη και την ανθρώπινη επικοινωνία. Πόσο σημαντικό θεωρείς σήμερα για έναν εκπαιδευτικό ή έναν επαγγελματία να εξελίσσεται πολυδιάστατα και να μη μένει μόνο σε έναν ρόλο;

Το θεωρώ απαραίτητο, όχι ως επιλογή πολυτέλειας, αλλά ως όρο επαγγελματικής επιβίωσης και ουσιαστικής εξέλιξης. Ζούμε σε μια εποχή όπου οι ρόλοι μεταβάλλονται συνεχώς. Ο εκπαιδευτικός δεν είναι πια μόνο φορέας γνώσης. Είναι σχεδιαστής μαθησιακών εμπειριών, ερευνητής της τάξης του, φορέας επικοινωνίας, δημιουργός περιεχομένου, μέντορας, διαμεσολαβητής ανάμεσα στη γνώση και τον άνθρωπο.

Η πολυδιάστατη εξέλιξη δεν σημαίνει επιφανειακή ενασχόληση με πολλά αντικείμενα. Σημαίνει βαθύτερη κατανόηση των συνδέσεων ανάμεσα στα πεδία. Η τέχνη μάς μαθαίνει να βλέπουμε. Η φιλοσοφία μάς μαθαίνει να ρωτάμε. Η ψυχολογία μάς μαθαίνει να ακούμε. Η τεχνολογία μάς δίνει εργαλεία. Η επικοινωνία δίνει μορφή σε όλα αυτά. Και η εκπαίδευση τα συνθέτει.

Για έναν επαγγελματία, η εξέλιξη δεν είναι απλώς η προσθήκη νέων δεξιοτήτων στο βιογραφικό του. Είναι η ικανότητα να ανανεώνει τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται. Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το πιο σημαντικό επαγγελματικό προσόν του μέλλοντος: να μη μένεις ο ίδιος άνθρωπος μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει... και να έχεις φυσικά καλλιεργήσει στο έπακρο την διορατικότητά σου, ώστε να προβλέπεις όλα όσα έρχονται.

Η γνώση που δεν εξελίσσεται γίνεται συνήθεια. Και η συνήθεια, όταν δεν συνοδεύεται από στοχασμό, μπορεί πολύ εύκολα να γίνει αδράνεια.

4. Μέσα από τις διεθνείς συνεργασίες, τα συνέδρια και τις επιμορφώσεις σου σε διαφορετικές χώρες, τι πιστεύεις ότι χρειάζεται περισσότερο σήμερα η σύγχρονη εκπαίδευση, και ποιος είναι ο ρόλος της επικοινωνίας σε αυτό;

Όλα αυτά τα χρόνια, ενώ κινούμαι αδιάκοπα σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη, από πανεπιστήμια και διεθνή συνέδρια μέχρι μικρά σχολεία σε γειτονιές συχνά όχι τόσο προνομιούχες, έχω διαπιστώσει κάτι πολύ ενδιαφέρον: οι εκπαιδευτικές πραγματικότητες μπορεί να διαφέρουν, αλλά οι βαθύτερες ανάγκες των εκπαιδευόμενων και των εκπαιδευτικών είναι εντυπωσιακά κοινές.

Οι εκπαιδευτικοί αναζητούν τρόπους να κρατήσουν τους μαθητές ενεργούς, να καλλιεργήσουν κριτική σκέψη, να αξιολογήσουν ουσιαστικά, να ενισχύσουν δεξιότητες ζωής και να δώσουν νόημα στη μάθηση. Κάθε χρόνο λαμβάνω προσκλήσεις για συνέδρια σε διαφορετικά μέρη του κόσμου και κάθε φορά επιβεβαιώνεται για μένα ότι η σύγχρονη εκπαίδευση χρειάζεται λιγότερη μηχανική αναπαραγωγή και περισσότερη ουσιαστική σύνδεση.

Από την πλευρά τους, οι μαθητές συχνά διψούν για γνώση, αλλά δεν το γνωρίζουν ακόμη. Ή, πιο σωστά, δεν έχουν πάντα τα εργαλεία για να το εκφράσουν. Μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον γρήγορης πληροφορίας, άμεσης εικόνας και διαρκούς διάσπασης, όπου η γνώση συχνά εμφανίζεται ως απάντηση πριν προλάβει να γεννηθεί η ερώτηση. Γι’ αυτό και δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να προσεγγίσουν τους συμβολισμούς, τις κρυφές έννοιες, τα βαθύτερα νοήματα ενός κειμένου, μιας εικόνας, ενός έργου τέχνης, ακόμη και μιας κοινωνικής συνθήκης. Μένουν συχνά στην περιγραφή, στην επιφάνεια, στο «τι βλέπω», ενώ η πραγματική εκπαίδευση αρχίζει όταν τολμήσουν να ρωτήσουν «τι σημαίνει».

Εκεί ακριβώς βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, μία από τις μεγαλύτερες αποστολές της σύγχρονης εκπαίδευσης: να βοηθήσει τους μαθητές να περάσουν από την πληροφορία στην ερμηνεία, από την απλή πρόσληψη στην κατανόηση, από την εικόνα στο νόημα. Να τους μάθει όχι μόνο να απαντούν, αλλά να παρατηρούν, να συσχετίζουν, να αμφισβητούν, να αποκωδικοποιούν. Γιατί η γνώση που δεν ερμηνεύεται, εύκολα καταναλώνεται και ξεχνιέται.

Η γνώση που μετατρέπεται σε σκέψη, όμως, γίνεται εσωτερικό εργαλείο ζωής.

Η επικοινωνία βρίσκεται στο κέντρο αυτής της ανάγκης. Δεν εννοώ μόνο την εξωτερική επικοινωνία ενός σχολείου ή ενός εκπαιδευτικού οργανισμού. Εννοώ την επικοινωνία ως παιδαγωγική πράξη. Τον τρόπο που ο εκπαιδευτικός στέκεται στην τάξη. Τον τρόπο που ακούει πριν μιλήσει. Τον τρόπο που ένας οργανισμός εξηγεί το όραμά του. Τον τρόπο που η γνώση γίνεται λόγος, εικόνα, εμπειρία, σχέση.

Η εκπαίδευση σήμερα χρειάζεται περισσότερη σαφήνεια, περισσότερη ενσυναίσθηση, περισσότερη αισθητική και περισσότερη διανοητική εντιμότητα. Χρειάζεται να ξαναθυμηθούμε ότι δεν διδάσκουμε μόνο ύλη. Διδάσκουμε τρόπους σκέψης, τρόπους ανάγνωσης του κόσμου, τρόπους ύπαρξης μέσα σε αυτόν. Και κάθε τρόπος σκέψης που καλλιεργούμε μπορεί, τελικά, να γίνει τρόπος ζωής.

5. Έχεις καταφέρει να μετατρέψεις την εμπειρία, τη γνώση και τη δημιουργικότητά σου σε επιχειρηματική δράση με ουσιαστικό κοινωνικό και εκπαιδευτικό αποτύπωμα. Τι θα έλεγες σήμερα σε μια γυναίκα που θέλει να ξεκινήσει κάτι δικό της αλλά φοβάται να κάνει το πρώτο βήμα;

Θα της έλεγα πρώτα απ’ όλα ότι ο φόβος δεν είναι ένδειξη αδυναμίας. Είναι συχνά ένδειξη ότι κάτι έχει πραγματική σημασία. Δεν χρειάζεται να περιμένει να φύγει ο φόβος για να ξεκινήσει. Πολλές φορές, ο φόβος μικραίνει μόνο όταν αρχίζουμε να προχωράμε.

Θα της έλεγα επίσης να μην υποτιμήσει την εμπειρία της. Πολλές γυναίκες έχουν ήδη χτίσει γνώση, αντοχή, διορατικότητα, οργανωτική ικανότητα, συναισθηματική νοημοσύνη και βαθιά επαγγελματική αντίληψη, αλλά δυσκολεύονται να τα αναγνωρίσουν ως κεφάλαιο. Η εμπειρία μας είναι κεφάλαιο. Η σκέψη μας είναι κεφάλαιο. Η ικανότητά μας να βλέπουμε συνδέσεις εκεί όπου οι άλλοι βλέπουν μόνο δυσκολίες είναι κεφάλαιο.

Η δική μου πορεία δεν ήταν γραμμική. Ξεκίνησα επιχειρηματικά πολύ νέα, στα 26 μου. Στη συνέχεια εργάστηκα για πολλά χρόνια σε έναν μεγάλο εκπαιδευτικό οργανισμό, απέκτησα διεθνή εμπειρία, και από το 2022 επέστρεψα στην επιχειρηματικότητα με περισσότερη ωριμότητα, περισσότερη γνώση και πιο καθαρό όραμα. Αυτό που έχω μάθει είναι ότι ποτέ δεν ξεκινάμε πραγματικά από το μηδέν. Ξεκινάμε από όλα όσα έχουμε ζήσει, σπουδάσει, αντέξει, παρατηρήσει και μετασχηματίσει.

Σε μια γυναίκα που φοβάται να ξεκινήσει, θα έλεγα κυρίως να μη μικραίνει το όραμά της για να χωρέσει στον φόβο της. 

Δώσε μορφή στο όραμά σου, δώσε του σχέδιο, δώσε του στόχο, δώσε του διάρκεια. Το πρώτο - και ίσως και το δεύτερο και το τρίτο - βήμα δεν χρειάζεται να είναι θορυβώδες. Χρειάζεται όμως να είναι αληθινό.

Και κυρίως, να θυμάται ότι η επιτυχία δεν είναι μόνο να δημιουργήσεις κάτι που φαίνεται, αγωνιά να διαφοροποιηθεί και εξελίσσεται μοναχικά. Είναι να δημιουργήσεις κάτι που συνεχίζει να λειτουργεί, να εμπνέει και να αφήνει χώρο και για άλλους ανθρώπους να εξελιχθούν. 

Η Νατάσα Μανίτσα με όραμα και διεθνή προσανατολισμό, συνεχίζει να δημιουργεί εκπαιδευτικές εμπειρίες που συνδέουν τη γνώση με τον άνθρωπο και το μέλλον.