Μαρία Διαβάτη: Η Εκπαίδευση Ξεκινά Εκεί που Τελειώνει η Βεβαιότητα

Με περισσότερες από τρεις δεκαετίες δυναμικής παρουσίας στον χώρο της εκπαίδευσης, η Μαρία Διαβάτη αποτελεί μια προσωπικότητα που συνδυάζει την ακαδημαϊκή γνώση, την καινοτομία και το όραμα. Εκπαιδευτικός, συγγραφέας της διεθνώς αναγνωρισμένης σειράς «Crossroads», πρωτοπόρος στην εφαρμογή του CLIL και της εκπαιδευτικής τεχνολογίας, συνεχίζει να διαμορφώνει νέους δρόμους μάθησης με επίκεντρο τον άνθρωπο. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για τις προκλήσεις που τη διαμόρφωσαν, τη φιλοσοφία της για την ηγεσία και την εκπαίδευση, καθώς και για το όραμά της για το μέλλον.

Ερώτηση: Με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας στην εκπαίδευση, ποια στιγμή θεωρείτε ότι διαμόρφωσε καθοριστικά τη δική σας παιδαγωγική ταυτότητα και φιλοσοφία;

Απάντηση: Θα περίμενε κανείς να αναφέρω κάποιο ακαδημαϊκό ορόσημο ή ένα διεθνές βραβείο. Ωστόσο, η στιγμή που με "γέννησε" ως παιδαγωγό ήταν το 2017 – μια χρονιά που, εκ πρώτης όψεως, έμοιαζε με το απόλυτο αδιέξοδο.

Μετά από δεκαετίες εξαιρετικής πορείας, βρέθηκα αντιμέτωπη με τις συνέπειες μιας σειράς λανθασμένων επιλογών που με οδήγησαν σε ένα τέλμα, τόσο εκπαιδευτικό όσο και επιχειρηματικό. Τότε συνειδητοποίησα κάτι σκληρό αλλά λυτρωτικό: η πολυετής εμπειρία μου είχε γίνει η "ζώνη ασφαλείας" μου, και η ζώνη ασφαλείας είναι ο χώρος όπου η δημιουργικότητα πεθαίνει.

Ακολούθησα 'τον δρόμο τον λιγότερο ταξιδεμένο" μετατρέποντας τα λάθη μου σε δίψα για μάθηση. Κατάλαβα ότι αν δεν δοκίμαζα τα όρια της δικής μου αντοχής και σκέψης, δεν θα μπορούσα ποτέ να ζητήσω από τους μαθητές μου ή τους συναδέλφους μου να κάνουν το ίδιο.

Αυτή η κρίση μετουσιώθηκε στη φιλοσοφία που διέπει σήμερα τα σχολεία μου και τη σειρά "Crossroads": Η εκπαίδευση δεν είναι η επανάληψη του γνώριμου, αλλά η τόλμη του αγνώστου. Από εκείνο το αδιέξοδο γεννήθηκε η ανάγκη μου για το CLIL, η είσοδος της εικονικής πραγματικότητας στην τάξη και η πίστη μου ότι η πραγματική μάθηση ξεκινά εκεί που τελειώνει η βεβαιότητα. Το 2017 δεν έχασα τον δρόμο μου· βρήκα τον προορισμό μου!

Ερώτηση: Έχετε συνδυάσει ακαδημαϊκή κατάρτιση, διεθνείς πιστοποιήσεις και συνεχή επιμόρφωση υψηλού επιπέδου. Πώς επηρεάζει αυτή η πολυεπίπεδη γνώση τον τρόπο που σχεδιάζετε τη διδασκαλία σήμερα;

Απάντηση: Υπάρχει μια γοητευτική ειρωνεία στη γνώση: Όσο περισσότερο μαθαίνεις, τόσο πιο καθαρά συνειδητοποιείς το μέγεθος της άγνοιάς σου. Για μένα λοιπόν κάθε πιστοποίηση δεν είναι ένα τρόπαιο, αλλά ένα στρατηγικό εφόδιο, γιατί η γνώση αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν μεταβολίζεται σε προσφορά.

Καθημερινά καλούμαι να ισορροπήσω ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους και εκεί εφαρμόζω τη δική μου φιλοσοφία για την ηγεσία: "Leadership is to serve them right".

Ηγεσία για μένα δεν είναι η επιβολή της αυθεντίας, αλλά η δέσμευση να υπηρετώ τις ανάγκες της ομάδας μου. Να δημιουργώ το έδαφος ώστε ο μαθητής να ανθίσει, ο γονέας να νιώσει ασφάλεια και ο εκπαιδευτικός να βρει έμπνευση. Η πολυεπίπεδη γνώση μου, λοιπόν, δεν είναι ο αυτοσκοπός, αλλά το μέσο για να προσφέρω μια εκπαίδευση που δεν διδάσκει απλώς ύλη, αλλά διαμορφώνει προσωπικότητες.

Ερώτηση: Ως γυναίκα επιχειρηματίας και ηγετική μορφή στον χώρο της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης, ποιες προκλήσεις έχετε αντιμετωπίσει και πώς διαμορφώσατε το δικό σας μοντέλο ηγεσίας;

Η ηγεσία στην πράξη μοιάζει με παγόβουνο: όλοι βλέπουν την "κορυφή" της επιτυχίας, αλλά ελάχιστοι αντιλαμβάνονται την πειθαρχία, το ρίσκο και την ανασφάλεια που βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια.

Ως γυναίκα επιχειρηματίας, η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να παραμείνω πιστή στην εσωτερική μου φωνή. Δεν "έκλεισα τα αυτιά μου" στο ένστικτό μου, ακόμη και όταν ο δρόμος απαιτούσε εξαντλητική επιμονή και σκληρή δουλειά. Το μοντέλο ηγεσίας μου χτίστηκε πάνω στην άρνηση για συμβιβασμό: έμαθα ότι ηγέτης δεν είναι αυτός που δεν φοβάται, αλλά αυτός που διαθέτει την πειθαρχία να μετατρέπει τον φόβο σε δημιουργική δράση. Η επιτυχία δεν είναι τύχη· είναι η απόφαση να συνεχίζεις όταν οι άλλοι σταματούν.

Ερώτηση: Το έργο σας στο CLIL και στη συγγραφή της σειράς “Crossroads” έχει διεθνές αποτύπωμα. Τι σημαίνει για εσάς “εκπαίδευση με πραγματικό αντίκτυπο” στη σημερινή εποχή;

Απάντηση: Πραγματικός αντίκτυπος είναι η αλλαγή, είναι η συνειδητή απόφαση να απελευθερώσουμε τη διδασκαλία την "αυθεντία" που παραδίδει ύλη. Αλλαγή είναι να "ακούς" ουσιαστικά τον μαθητή σου, αφουγκραζόμενος την πραγματική του ανάγκη.

Με τη σειρά "Crossroads", ο στόχος μου ήταν να χτίσω γέφυρες με την ίδια τη ζωή. Όταν βάζεις στην τάξη την επιχειρηματικότητα, τη διατροφή ή την περιβαλλοντική συνείδηση, η γλώσσα παύει να είναι ο σκοπός και γίνεται το εργαλείο. Ο αντίκτυπος κρίνεται στη μετάβαση: από το στείρο "διδάσκω μια ύλη" στο εμπνευσμένο "διαμορφώνω έναν πολίτη του κόσμου". Αν δεν αλλάξεις τον τρόπο που ο μαθητής βλέπει τον κόσμο, δεν έχεις κάνει εκπαίδευση· έχεις κάνει απλή μετάδοση πληροφορίας.

Ερώτηση: Μετά την ανακήρυξή σας ως «Κορυφαία Εκπαιδευτικός της Χρονιάς» και τη διεθνή επιτυχία των "Crossroads", νιώθετε ότι ο κύκλος ολοκληρώθηκε ή υπάρχει χώρος για περαιτέρω εξέλιξη;

Απάντηση: Η ιδέα ότι ένας κύκλος "κλείνει" ή ότι υπάρχει ένα "τέρμα" στην εξέλιξη είναι μια παραδοχή στατικότητας που δεν με αφορά. Στο σύγχρονο επιχειρηματικό και εκπαιδευτικό περιβάλλον, ισχύει ο απόλυτος νόμος: “If you are not growing, you are dying” και με εκφραζει απολυτα.

Οι βραβεύσεις και η επιτυχία της σειράς "Crossroads" δεν είναι για μένα ένα σημείο εφησυχασμού· είναι η επιβεβαίωση ότι η συνεχής κίνηση είναι η μόνη βιώσιμη στρατηγική.

Όχι, δεν έφτασα πουθενά. Απλώς απέκτησα μια καλύτερη οπτική γωνία για το πόσο απαιτητική είναι η συνέχεια. Για μένα, η πραγματική δουλειά μόλις ξεκίνησε!

Η πορεία της Μαρίας Διαβάτη αποδεικνύει ότι η

εκπαίδευση δεν είναι μια στατική διαδικασία μετάδοσης γνώσεων, αλλά μια διαρκής πράξη εξέλιξης, τόλμης και προσφοράς. Μέσα από την αφοσίωσή της στην καινοτομία, τη δια βίου μάθηση και την ανάπτυξη ανθρώπων, συνεχίζει να εμπνέει μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς. Και όπως η ίδια τονίζει, η πραγματική επιτυχία δεν βρίσκεται στην κατάκτηση μιας κορυφής, αλλά στη συνεχή αναζήτηση νέων οριζόντων.